Verslag en presentatie 11 mei 2017

Slimmer samenwerken vergt vertrouwen tussen bouwpartners

Beter, sneller, slimmer projecten realiseren met minder gedoe. Dat is waar Halftime voor staat. Halftime Tribune bijeenkomst, die op 11 mei werd gehouden. Tijdens de Halftime Tribune bijeenkomst van 11 mei werden twee mooie projecten gepresenteerd: de herinrichting van het Beursgebied in Amsterdam en de aanleg van een fietsbrug bij Rotterdam. Conclusie: ook in het ontwerpstadium is veel tijdwinst mogelijk door intensieve samenwerking tussen opdrachtgever en opdrachtnemer. De basis daarvoor is vertrouwen, en dat kan ontstaan door te investeren in de onderlinge relatie tussen partijen.

Halftime is een katalysator voor het efficiënter uitvoeren van projecten. Betere afspraken maken levert tijdwinst, en afstemming tussen partijen die in de buitenruimte werken betekent dat de straat niet drie maal achter elkaar open hoeft. Omgevingsmanagement en betere planning zorgen voor minder hinder voor bewoners, verkeer en ondernemers. Sneller werken door slimmer te plannen, en niet door harder te rennen. Dat zijn volgens Geert-Jan Verkade, projectmanager bij SBRCURnet, de zaken waar het om draait. Niet alleen efficiënter trouwens, ook duurzamer werken met minder verspilling en slimme logistiek zijn daarbij belangrijk. Slimme transportplanning bespaart bovendien op kilometers, en veroorzaakt minder CO2. In de regio Rijnmond en een toenemend aantal (andere) steden werken partijen al volgens deze principes in het Open Convenant GWW. Het werken volgens Halftime levert in de uitvoeringsfase en bij routinematige projecten aantoonbaar winst op, maar ook in de projectvoorbereiding is nog veel efficiencywinst mogelijk. Maar beter samenwerken is ook leuker. De hier gepresenteerde projecten getuigen daarvan.

Herinrichting Beursplein Amsterdam
Deze herinrichting, inclusief ondergrondse fietsenstalling maakt deel uit het project de Rode Loper. Van het Damrak tot en met Ferdinand Bolstraat wordt de openbare ruimte beter geschikt gemaakt voor de toekomst door voetgangers, fietsers en openbaar vervoer ruim baan te geven. Ook de integratie met de binnenkort te openen nieuwe metrostations speelt daarbij mee. De ambities zijn hoog, zo vertelde Ton de Rijcke van de gemeente Amsterdam. Bereikbaarheid en leefbaarheid zijn belangrijke doelstellingen; het gebied moet een prettige omgeving zijn om te verblijven. Bij het uitvoeren van werken wil de gemeente de overlast minimaliseren, daarom moet o.a. wekelijks 6 x 12 uur gewerkt worden. De gemeente zoekt bij projecten het optimum tussen snelheid, kwaliteit en bereikbaarheid.

Aanbesteding
De besluitvorming en aanbesteding van het Beursgebied heeft volgens een strakke tijdplanning plaatsgevonden. Zo heeft de aanbesteding volgens UAV-GC al in november 2015 plaatsgevonden en tekende de gemeenteraad de maand daarna al het uitvoeringsbesluit. Bij de aanbesteding was tijd slechts goed voor 25 van de 100 Emvi-punten; kwaliteit, minder hinder en minimaliseren van vervoersstromen wogen relatief zwaar. Dat heeft vooral te maken met de complexe omgeving en het feit dat alle materiaal en materieel over de Dam aangevoerd moet worden. Vanwege de complexiteit heeft de gemeente de markt uitgedaagd te komen met slimme oplossingen.

Uitvoering
Paul Beljaars van de combinatie KWS-VHB Beursgebied VoF gaf een overzicht van de gang van zaken vóór en na gunning. Een opvallend kenmerk van dit project was volgens hem het feit dat de opdrachtgever geen inschrijvingsontwerp wilde, maar een goed ontwerpproces. Het ontwerp zelf kent veel vrijheid, als dat maar leidt tot een inrichtingsproject met een hoogwaardige uitstraling en minimale omgevingshinder tijdens de aanleg. De opdrachtnemer heeft na gunning zijn strategie voor het project bepaald; dat hield o.a. in optimaal materiaalgebruik, geen hulpconstructies en optimaliseren van het bouwtransport met een hub buiten de ring van Amsterdam. Vanwege het belang van draagvlak in de omgeving heeft de omgevingsmanager een groot mandaat: deze kan indien nodig het werk stilleggen. Bij de project-startup hebben de teams van opdrachtgever en opdrachtnemer de nodige tijd geïnvesteerd in het leren kennen en begrijpen van elkaar, als basis voor vertrouwen. Voor de opdrachtnemer was het ook belangrijk de vraag achter de vraag te leren kennen. Bijzonder in dit project was ook de volwaardige rol van de toeleveranciers en onderaannemers: zij zijn op basis van competenties geselecteerd en vanaf het VO/DO-stadium als partner betrokken. Samen met alle ontwerpende partijen, waaronder de architect, werken zij samen aan een BIMmodel waarin ook de planning is opgenomen. Vertrouwen is de basis voor deze samenwerking, aldus Beljaars. Eind juli start de bouw van de fietsenstalling op het Beursplein. Het project is te volgen op www.amsterdam.nl/rodeloper hetzelfde geldt voor Facebook en Twitter.

Fietsbrug Sydneystraat
In het gebied tussen Schiedam en Rotterdam is in 2014 een nieuwe fietsverbinding aangelegd in een zeer korte bouwtijd: in 8 maanden van PvE tot ingebruikname. Mozafar Said van de gemeente Rotterdam gaf een overzicht van dit ongewone project.
De fietsverbinding draagt bij aan de gebiedsontwikkeling, sluit aan bij ontwikkelingen als bereikbaarheid en leefbaarheid en verkort de fietsverbinding tussen beide steden. Om de brug goed op de omgeving te laten aansluiten is een zeer slanke constructie ontworpen met een constructieve hoogte van max. 450 mm en een grootste overspanning van 20 m. De verlichting is in de brugleuning opgenomen en werkt dynamisch; ook dat draagt bij aan het transparante ontwerp. Het brugdek is
ontworpen in beton met nagerekte voorspanning en achteraf geïnjecteerde voorspankanalen.

Tijdens de projectvoorbereiding kwam naar voren dat het project vanwege de te benutten subsidie nog in 2014 gerealiseerd moest worden. Zo’n korte bouwtijd is traditioneel niet haalbaar, reden waarom hier ‘uit nood’ voor de Halftime aanpak is gekozen lopende het project. Dankzij intensieve samenwerking tussen opdrachtgever en opdrachtnemer (D+C-contract) kon het project in deze korte tijd gerealiseerd worden, een half jaar korter dan oorspronkelijk gepland. De opdrachtgever zorgde voor het voorlopig ontwerp voor het brugdek, terwijl deze samen met de opdrachtnemer de detaillering voor zijn rekening nam. De opdrachtnemer heeft ontwerp en detaillering onderbouw gemaakt. Bij het ontwerp werd de standaard voor projectmatig werken (RSPW) gevolgd, aangevuld met SE (systems engineering).
Conclusie: 'als je samen optrekt kun je in korte tijd heel veel realiseren’.

Reflectie
Tot slot van de bijeenkomst gaf prof. Marcel Hertogh, hoogleraar integraal ontwerp en beheer aan de TU Delft een reflectie op de beide cases. Hertogh complimenteerde de aanwezigen voor het open gesprek dat werd gevoerd. Bijeenkomsten als deze moeten eraan bijdragen dat ervaringen met deze procesmatig innovatieve projecten worden gedeeld. Alle partners in projecten moeten daaraan bijdragen; hij toonde zich een groot voorstander bij het betrekken van (onder)aannemers en leveranciers in het ontwerpstadium. Intensieve samenwerking vereist competenties op communicatief gebied, maar vooral vertrouwen. Dat is de basis voor een open samenwerking en wellicht ook een stimulans voor aannemers om vooraf te investeren in slimme innovaties en deze ook in volgende projecten toe te passen. Wat dat betreft is er nog veel te winnen volgens Hertogh; onderzoek van enkele jaren geleden heeft uitgewezen dat innovaties nog te veel aan één project gebonden zijn en meestal niet in volgende projecten worden toegepast. Om dat te veranderen moeten bedrijven intern incentives ontwikkelen. Ook open discussies op bijeenkomsten als deze dragen daaraan bij: ‘het is goed om lessen te delen, niet alleen in projecten maar ook in de sector als geheel’.